887
9

Hoogleraar Economie

Esther-Mirjam Sent is hoogleraar Economische Theorie en Economisch Beleid aan de Radboud Universiteit Nijmegen en lid van de Eerste Kamer voor de PvdA. Hiervoor doceerde zij aan de University of Notre Dame in de Verenigde Staten en is zij visiting fellow geweest aan de London School of Economics en de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar onderzoeksinteresses omvatten de geschiedenis en filosofie van de economische wetenschappen alsmede de economie van de wetenschap hetgeen onder andere is uitgemond in twee boeken: The Evolving Rationality of Rational Expectations: An Assessment of Thomas Sargent's Achievements (Cambridge University Press, 1998), waarvoor zij de Gunnar Myrdal-prijs ontving, en Science Bought and Sold: The New Economics of Science (University of Chicago Press, 2002, samen met Ph. Mirowski). Zij is tevens mede-redacteur van de Journal of Institutional Economics. Recentelijk zijn haar onderzoeksinteresses uitgebreid naar gedragseconomie, experimentele economie en economisch beleid. Esther-Mirjam Sent is in 1994 gepromoveerd aan Stanford University in de Verenigde Staten.

Spitsmijden

Beloning middels geld zou wel eens contraproductief kunnen werken

Vriend Sent krijgt geld als hij tijdens de spits de Galecopperbrug mijdt gedurende de periode dat Rijkswaterstaat de brug renoveert. Rijkswaterstaat heeft hem gespot als veelvuldig gebruiker en gepaaid met beloning van drie euro per spitsmijdmoment. Nu is het maar de vraag of dit de beste methode is om het verkeer beter door te laten stromen.

Zo kent de beloning een asymmetrie die vergelijkbaar is met de vermaledijde bonussen in de financiële sector. Immers, ‘goed’ gedrag wordt beloond en ‘slecht’ gedrag wordt niet bestraft. Daardoor heeft het maatschappelijk aanzien van bankiers een behoorlijke deuk opgelopen. Parallel daaraan, vind ik het als fervent treinreiziger niet eerlijk dat alleen automobilisten beloond worden.

Voorts kan een financiële beloning de intrinsieke motivatie uithollen, zoals blijkt uit een oud experiment. Deelnemers werden gevraagd om een uur lang een aantal zinloze activiteiten uit te voeren. Vervolgens werd hen verzocht om aan de mensen die na hen zouden komen te vertellen dat het een erg leuk onderzoek was. De helft van de mensen kreeg hiervoor vijf euro en de andere helft vijftig euro.

En wat bleek? De overtuigingskracht van de eerste groep was vele malen groter. Een verklaring kan gevonden worden in ‘cognitieve dissonantie’. Oftewel, de eerste groep werd nauwelijks geprikkeld door geld en deed moeite het verhaal te geloven om het zo voor zichzelf te rechtvaardigen. De groep die wél door geld geprikkeld werd, wilde er best een leugentje voor vertellen, maar deed dat met weinig overtuiging. Met andere woorden, beloning middels geld zou wel eens contraproductief kunnen zijn.

Nu kan de intrinsieke motivatie wél in lijn met een financiële beloning gebracht worden. Als spitsmijdende automobilisten geïnformeerd worden over de filevermindering, bijvoorbeeld, leidt dat tot een sociale beloning. En voor spitsrijders geeft dit juist sociale druk. Daarmee is hier tegelijkertijd wél sprake van symmetrie.

Als er nu ook geïnvesteerd wordt in het verbreden van het spoor, is deze treinreiziger helemaal happy.

Deze column verscheen ook op Voxweb

Fit

Esther-Mirjam schreef onder meer: Fit, verbeter de conditie van uw organisatie


Volg Esther-Mirjam ook op Twitter

Geef een reactie

Laatste reacties (9)